Wydarzenie zainaugurował JM Rektor prof. Bernard Ziebicki, zwracając uwagę na konieczność adaptacji metod kształcenia do dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości. Pomysłodawczyni Sympozjum, Prorektor ds. Kształcenia i Studentów prof. Małgorzata Tyrańska, w swoim powitaniu zaznaczyła, że w świecie algorytmów to człowiek pozostaje centralnym punktem procesów dydaktycznych.
Podczas otwarcia Pani Prorektor w sposób szczególny powitała reprezentantkę naszego głównego Partnera – Małopolskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli (MCDN) – dr Małgorzatę Dutkę-Muchę.
Prestiż obrad podkreśliły patronaty honorowe Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Minister Edukacji.
Od samego rana uczestnicy mogli korzystać ze strefy wystawienniczej, gdzie swoje innowacyjne rozwiązania prezentowali partnerzy i sponsorzy: N&N Group Solutions, INTER-BUD Deweloper, SKARBIEC, EPALE Polska, Wydawnictwo NOWA ERA, Symulator Biznesu oraz firma Aktin. O profesjonalną oprawę (pakiety powitalne) zadbała firma Plagiat.pl, a lokalny akcent w postaci tradycyjnych obwarzanków oraz catering zapewniła Grupa Obieżyświat Catering.
Intelektualny punkt wyjścia: wykład prof. Przemysława Bąbla
Merytoryczny start zapewnił prof. Przemysław Bąbel (Uniwersytet Jagielloński) wykładem Przyszłość jest dzisiaj: czego i jak powinniśmy uczyć?. Rzucił on wyzwanie XIX-wiecznym metodom, postulując wdrożenie Evidence-Based Practice (EBP) – dydaktyki opartej na twardych dowodach naukowych. W dobie sztucznej inteligencji rzetelna wiedza bazowa pozostaje jedynym filtrem pozwalającym na weryfikację treści. Nauczyciel przestaje być prostym przekaźnikiem informacji, a staje się przewodnikiem po procesach poznawczych i strażnikiem wiarygodności źródeł. Prof. Bąbel nakreślił obraz edukacji jako autorytetu opartego na nauce i empatii – świadomego sternika, dla którego technologia jest jedynie wspomagającym żaglem.
Architekci edukacji jutra: relacja, krytycyzm i mentoring
1.
Bezpieczeństwo psychologiczne jako katalizator innowacji
prof. dr hab. Joanna Moczydłowska (Politechnika Białostocka)
W centrum rozważań prof. Joanny Moczydłowskiej stanęło bezpieczeństwo psychologiczne jako bezwzględny warunek innowacyjności. Profesor poddała krytycznej analizie współczesny „terror procedur” i biurokrację, które często tłumią oddolne inicjatywy zespołów. W jej ujęciu nauczyciel jutra to lider budujący normy grupowe oparte na zaufaniu i wiarygodności, a nie na kolejnych „formatkach”. Kluczowym postulatem było stworzenie przestrzeni na błąd, który powinien być traktowany jako naturalna inwestycja rozwojowa, a nie powód do sankcji. Tylko w atmosferze pozwalającej na kwestionowanie status quo i przyznanie się do niewiedzy, możliwa jest synergia zespołu i autentyczne zaangażowanie, którego nie zastąpi żadna odgórna instrukcja.
2.
Kompetencje obywatelskie i krytyczne w świecie algorytmów
dr hab. Dorota Gierszewski, prof. UJ (Uniwersytet Jagielloński)
Równolegle, prof. Dorota Gierszewski, skoncentrowała uwagę słuchaczy na
kompetencjach obywatelskich i krytycznych. W dobie algorytmizacji i
dezinformacji, rola nauczyciela ewoluuje w stronę przewodnika po procesach
weryfikacji wiedzy. Prelegentka wskazała na model Service Learning jako skuteczną metodę łączenia teorii z realnym
działaniem na rzecz społeczności. W tej wizji dydaktyka wykracza poza mury
uczelni, a pedagog staje się mentorem stosującym metodę sokratejską, by
prowokować uczniów i studentów do samodzielnego myślenia. Zamiast walki z
nowymi technologiami, prof. Gierszewski postulowała ich oswojenie i
wykorzystanie jako narzędzi do głębokiej analizy źródeł, co jest niezbędne do
przetrwania w spolaryzowanym społeczeństwie.
3.
Personalizacja i tutoring: powrót do edukacji relacyjnej
dr Krzysztof M. Maj (Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie)
Dr Krzysztof M. Maj wezwał do odejścia od systemowej „testomanii”, której
korzenie sięgają reformy z 1999 roku. Zauważył, że dominacja obiektywnych
testów (OKE) stworzyła pokolenie „mistrzów klucza”, wykazujących trudności z
syntezą wiedzy i krytyczną analizą źródeł. Kryzys ten pogłębia dziś
bezrefleksyjne korzystanie z AI – przywołane badania MIT’s Media Lab dowodzą,
że pisanie z ChatGPT drastycznie obniża aktywność mózgu w pasmach
odpowiedzialnych za kreatywność i pamięć (alfa i theta), prowadząc do „lenistwa
poznawczego”.
W obliczu danych, według których 92% studentów korzysta z AI, prelegent
postulował powrót do tutoringu i jakościowej informacji zwrotnej. Inspirując
się teorią gier Jespera Juula, wskazał, że idealny
model edukacyjny to bezpieczna przestrzeń na błąd i wyzwanie, w której
nauczyciel przestaje być „strażnikiem procedur”, a staje się autentycznym przewodnikiem i partnerem w
dialogu.
Debata ekspercka: strategie adaptacji i etyka relacji
Zwieńczeniem Sympozjum była debata moderowana przez prof. Katarzynę Sanak-Kosmowską (UEK), która postawiła celne pytania o miejsce autorytetu naukowego w świecie algorytmów. Paneliści zmierzyli się z czterema kluczowymi kwestiami:
1. Koniec masowej edukacji: Czy dydaktyka przyszłości będzie relacją, czy algorytmem? Eksperci zgodnie uznali, że informacja to nie wiedza. Prof. Joanna Moczydłowska zaproponowała model „3xZ” (Zrozumieć, Zapamiętać, Zastosować), akcentując rolę ludzkiej syntezy. Prof. Przemysław Bąbel nazwał AI „encyklopedii z błędami”, wymagającą stałej weryfikacji, a dr Krzysztof M. Maj postulował powrót do dydaktycznego „rękodzielnictwa” i tutoringu.
2. Edukacja jako teatr: Dlaczego mimo nowoczesnych metod wciąż nie potrafimy uczyć skutecznie? Moderator zdiagnozowała „teatr pozorów”, gdzie technologia obniża realne efekty kształcenia. Prof. Dorota Gierszewski porównała AI do noża – precyzyjnego narzędzia, które niewłaściwie użyte prowadzi do lenistwa poznawczego. Padł postulat radykalnej reformy egzaminów: obrona powinna być wnikliwą rozmową, eliminującą prace generowane bezrefleksyjnie przez algorytmy.
3. Śmierć autorytetu podawczego: Co zostaje z wykładowcy, gdy wiedza staje się towarem? W świecie influencerów autorytet buduje się poprzez dobrostan i rozwój własny. Prof. Moczydłowska przypomniała zasadę: „o ucznia zadba zadbany lider”. Dr Krzysztof M. Maj zaapelował o odwagę naukowców w promowaniu merytorycznych wzorców na platformach takich jak TikTok, a prof. Gierszewski wskazała na ideę Lifelong Learning jako fundament wiarygodności pedagoga.
4. Kotwice czy żagle: Co naprawdę buduje warsztat współczesnego dydaktyka? W podsumowaniu wybrzmiała metafora prof. Bąbla: AI to „żagiel”, który daje napęd, ale bez nauczyciela-sternika proces edukacyjny zboczy z kursu. Dla prof. Gierszewski „kotwicą” jest umiejętność dopasowania nauczania do indywidualnych potrzeb, w czym AI może realnie pomagać.
Debata wykazała, że edukacja jutra musi wyjść poza ramy przekazywania informacji w stronę budowania społeczności opartej na rzetelności, odpowiedzialności i autentycznej relacji.
Podsumowanie i perspektywa: Edukacja jutra
Wydarzenie zakończyło się w atmosferze dialogu i poczucia, że mimo dynamicznego rozwoju technologii, to człowiek pozostaje najważniejszym ogniwem procesów dydaktycznych. Debaty i wystąpienia prelegentów doprowadziły do sformułowania kluczowego wniosku: kolejne, VII Sympozjum Dydaktyczne, zostanie w całości poświęcone tematowi Autorytetu.
Decyzja ta wynika z potrzeby ponownego zdefiniowania roli Mistrza w świecie zdominowanym przez algorytmy. Konkluzję tegorocznych obrad najlepiej oddają słowa prof. Przemysława Bąbla, które stały się mottem dla przyszłych działań:
„Sztuczna inteligencja może dać nam wiatr w żagle, ale to my – jako wspólnota – decydujemy, do jakiego portu ostatecznie dopłyniemy”.
Kończymy ten dzień z jasnym przesłaniem: w świecie algorytmów musimy na nowo zdefiniować Mistrzów. Dlatego już teraz zapraszamy na VII Sympozjum Dydaktyczne, które w całości poświęcimy tematowi Autorytetu.
